برخي از دوستان پيشنهاد كردند تعدادي از خوانندگان كردزبان را به آنان معرفي كنم. راستش من سررشتهاي در اين كار ندارم و فقط يك شنونده هستم. اما فكر كردم احتمالاً بسياري نامهاي نسل پيش را شنيده يا با جستجو ميتوانيد بيابيد و در مورد آنها آشنا شويد به همين خاطر در مورد نسل جوانتر خوانندگان كرد (يا نسبتاً جوانتر) نوشتم كه شايد براي بسياري از مخاطبين غير كرد ناآشنا باشد.
***
موسيقي كردي تاثير شگرفي بر موسيقي ايران گذاشته است. تقريباً در اين زمينهي توليد محتواي فرهنگي، كردها بسيار موفق عمل كردهاند. در ايران امروز كمتر آلبوم يا فعاليت موفق در زمينه موسيقي ديده ميشود كه يك آهنگساز يا نوازنده كرد در آن دستي نداشته باشد. گويي روح جمعي كردها با موسيقي عجين شده است. هر چند خود موسيقي كردي از موسيقي ملل ديگر نظير موسيقيهاي غربي، تركي، فارسي، عربي، ارمني و يوناني نيز تاثير پذيرفته و همزمان تاثير گذاشته و اين در مبادلات فرهنگي ناگزير است.
حتي ميبينيم كه موسيقي جديد كردي خود يك موسيقي Fusion يا تركيبي با موسيقي و سازهاي غربي است و آن ذهنيت سنتي بسياري از ما نسبت به موسيقي كردي را تنها در ميان نسل قديم خوانندگان و آهنگسازان سنتي كرد ميتوان جستجو كرد و با شنيدن موسيقي نسل جديد به اين تركيب پي ميبريم. اين امر علاوه بر ورود سازهاي الكترونيك نتيجهي ارتباطات با جهان موسيقي غربي نيز هست. البته بسياري اوقات اين داد و ستد فرهنگي، از اصالت و زيبايي موسيقي كردي نه تنها نكاسته بلكه بر لطافت و تاثيرگذاري آن افزوده است هر چند طرفداران موسيقي سنتي مخالف آن باشند. نمونه كارهاي بسيار خوب كه هم در زمينه اشعار نو و هم در زمينه موسيقي تازهتر را ميتوان در كارهاي زيبا و به ياد ماندني از افراد هوشمندي نظير «دياري قرهداغي» شنيد و يا تمهاي جديدي كه با تاثيرپذيري از موسيقي روز غربي توسط آهنگسازان كرد ساخته شده است.
كردها حتي سبكهاي كاملاً جديد غربي نظير
هيپ هاپ با اشعار طنزآميز را نيز آزمودهاند! يا حتي سبكهايي نظير
تکنو با آميزهاي از تمهاي كردي با ريتم تكنو كه مورد استقبال نسل جوان است. برخي حتي ابايي ندارند كه به سبك امينم يا ريكي مارتين بخوانند! چون شنوندهي نسل جديد اين را ميطلبد.
تقريباً بسياري از جوانترها (به ويژه خوانندگان كرد ايراني) اوايل كار خود را با تقليد از گذشتگان چه در اشعار و چه در موسيقي و يا حداكثر بازسازي ملوديهاي قديمي كردي شروع ميكنند و برخي نيز به طور مطلق شيفتهي موسيقي غربي ميشوند. اما در اين ميانه افراد مستعدي نيز يافت ميشوند كه با سنتشكني هوشمندانه و انتخاب اشعار و موسيقي ديگرگونه و بدون افتادن به ورطه اشعار نخنما و موسيقي مبتذل، به خوبي با همنسلان خود ارتباط برقرار ميكنند.
در اين زمينه كردستان عراق و تركيه به دليل آزاديهاي خاص پيشرفتهاي بهتري نسبت به همتايان خود در ايران به دليل برخي ممانعتها در اوايل انقلاب و دورهي فترت در كردستان ايران داشتهاند. متاسفانه در دورهي تحريم موسيقي در ايران به دليل سياستهاي روز، موجب شد تا در اين زمينه از توليد محتواي فرهنگي عقب بيفتيم و ناچار كردهاي ايران شنوندهي آثاري باشند كه در كردستان عراق و تركيه يا اهل هنر مقيم اروپا و آمريكا توليد كردهاند. اين تعصبها ضربهي جدي و كاري به توليد محتواي موسيقي در كردستان ايران زد به طوري كه بسياري از فعالان اين رشته ناگزير يا گوشهنشين شدند و درجا زدند و يا به جريانهاي خارج از مرزهاي ايران پيوستند. هر چند فضاي باز فرهنگي ميتواند به فعالان خلاق و شايستهي كرد ايراني كمك كند تا اين عقبماندگي را جبران كنند.
***
راستي چرا اين چيزها را مينويسم؟ من كه كارشناس موسيقي نيستم! ميخواستم اول دمويي از صداي تمام خوانندهها را هم بگذارم كه به دليل كندي سرعت و زمان بسيار منصرف شدم و برخي از آنها که مستقيماْ به سايت خودشان لينک بود آمده است. در عوض با مراجعه به سايت خود خواننده ميتوانيد احياناً دمو يا كل يك ترانه از او را بشنويد. اينها خوانندگان كرد غيرايراني (بدون ترتيب اهميت) و فقط تعداد اندكي هستند كه داراي يك صفحه وب بودند (اي خوانندهي جوان مگر امروزه ميشود بدون نشاني وب!؟) وگرنه تعداد خيلي بيشتر از اينهاست. بعضي نيز هم در كردي و هم تركي سرآمد هستند. اگر باز هم پيدا شد به اين ليست اضافه ميشود. شايد هم روزي در مورد خوانندگان ايراني بنويسم.
■ بلِند Blend
متولد 1978 رمادي
http://www.blendonline.com■ ناديه Nadia
متولد هولير
http://nadiamusic.comنمونه ترانه............................. بشنويد:
Nîştîman tom labîra■ جوان حاجو Ciwan Haco
متولد 1957 قاميشلو سوريه
http://www.ciwanhaco.net■ اژدر وهبي ابراهيمAzhdar Vehbi
متولد سليمانيه
http://www.azhdar.com■ چوپي فتاح Chopy Fatah
متولد 1983 كركوك
http://www.chopy.net■ باور جان Bawer Can
متولد ماردين
http://www.bawercan.com■ نيلوفر اقبال Nilufer Akbal
متولد استانبول
http://www.niluferakbal.com■ سليمان هووك Sleman Hovik
http://www.slemanhovik.nl■ ناتاليا Natalya
متولد 1976 ارمنستان
http://www.hozan-natalya.de■ آراس فاتح رسول Aras
http://www.aras.se■ روژين Rojin
متولد آدانا
http://www.rojinrojin.com■ عدنان كريم Adnan Karim
متولد 1963 كركوك
http://www.adnankarim.com■ نازه بوتان Nazê Botan
متولد 1968 گرجستان
http://home8.inet.tele.dk/naze■ زكريا عبدالله Zakaria
متولد هولير
http://www.zakariamusic.com■ هوزان جانِه Cane Hozan
متولد 1969 ارزروم
http://www.hozancane.com/kurdish.htm■ ميجو كندس Mico Kendes
متولد 1966 كوباني سوريه
http://www.m-kendes.chنمونه ترانه............................. بشنويد:
Ya xanêm■ ايوب علي Ayub Ali
متولد سنگاو
http://www.ayubali.comنمونه ترانه............................. بشنويد:
Memxere nêw Tarîkî■ ياسين ناميق Yassen
متولد سليمانيه
http://www.yassenmusic.com■ روژ كريم Roj Karim
متولد سليمانيه
http://www.rojkarim.com■ قادر اسعد Qader Asaad
متولد هولير
http://www.kader-asaad.comنمونه ترانه............................. بشنويد:
Ew Eşqey to■ ديلان علي لطيف Dylan
متولد 1982 سليمانيه
http://www.dilan-online.com/index1.html■ تارا رسول Tara Resul
متولد 1975 سليمانيه
http://www.tara-resul.tk■ اياد حسين Ayad
متولد بغداد
http://www.ayad.se■ روني جان Roni can
متولد 1969 حاج اوخلي
http://www.ronican.com■ نارين فقيه Narin Feqe
متولد قاميشلو
http://www.narinfeqe.com■ فوزي كليج Fevzi Kilic
متولد 196۹ ارزروم
http://www.fevzikilic.com■ بديل Bedil
http://www.bedil.de■ خَمگين بيرهاتXemgin Birhat
متولد 1961 درسيم
http://www.xemginbirhat.com■ اوزان ديار Diyar
متولد 1966 درسيم
http://www.ozan-diyar.com/index1.html■ گُلي بژنه Gule Bejne
متولد 1973 خينس
http://www.gulebejne.com 
